Żeńskie hormony – ich rodzaje, funkcje, profil hormonalny, profil tarczycowy

Żeńskie hormony odpowiadają za funkcjonowanie całego organizmu. Ich nieprawidłowe stężenia objawiają się nie tylko zaburzeniami cyklu miesiączkowego, czy problemami z zajściem w ciążę. Jakie są rodzaje i funkcje żeńskich hormonów? Czym jest badanie profilu hormonalnego i profilu tarczycowego? Przeczytajcie.

Kobieta na tle zachodzącego słońca

Żeńskie hormony – estrogeny 

Estrogeny to hormony płciowe produkowane w jajnikach, nadnerczach i komórkach tkanki tłuszczowej. W ich skład wchodzą: estron, estradiol oraz estriol. 

Stężenie estrogenów powiązane jest z cyklem miesiączkowym – najwyższy poziom hormonów występuje w czasie owulacji, czyli między 12. a 14. dniem cyklu, a najniższy w czasie miesiączki. 

W skład estrogenów wchodzą: estron, estradiol oraz estriol. Hormony odpowiadają m.in. za: regulację cyklu miesiączkowego, nawilżenie pochwy, ochronę przed chorobami krążenia, metabolizm, zwiększenie krzepliwości krwi oraz gospodarkę lipidową. 

Estron (E1) – hormon występuje głównie u kobiet w okresie pomenopauzalnym. Wywiera wpływ na metabolizm wapnia i zmineralizowaną masę kości, zapobiegając osteoporozie. 

Estradiol (E2) – wpływa na prawidłowy rozwój żeńskich narządów płciowych, a także na poziom libido i stany emocjonalne. 

Estriol (E3) – utrzymuje odpowiedni przepływ krwi przez łożysko oraz hamuje owulację w czasie ciąży. Wywiera wpływ na rozwój owłosienia na ciele, a podczas okresu okołomenopauzalnego może łagodzić objawy menopauzy.

Estrogeny odpowiadają również za: regulację cyklu miesiączkowego, nawilżenie pochwy, ochronę przed chorobami krążenia, metabolizm, redystrybucję tkanki tłuszczowej, kształtowanie sylwetki, zwiększenie krzepliwości krwi, gospodarkę lipidową.

Sprawdź: Estradiol – funkcje, normy, badanie, nieprawidłowe wartości

Estrogeny – nadmiar i niedobór

Nadmiar estrogenów może się objawiać:

  • zaburzeniami miesiączkowania,
  • powiększeniem piersi,
  • infekcjami pochwy,
  • wymiotami,
  • nagłym przybraniem na wadze,
  • migrenami i bólami głowy,
  • zaburzeniami wątroby. 

Objawy sugerujące niedobór estrogenów:

  • suchość, świąd i pieczenie pochwy,
  • powracające infekcje dróg moczowych,
  • problemy z trzymaniem moczu,
  • nieprawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego,
  • spadek libido,
  • wahania nastrojów,
  • problemy z pamięcią,
  • uderzenia gorąca. 

Przeczytaj: Nadmiar estrogenów: obniżenie poziomu estrogenów – dieta, produkty spożywcze, zioła

Żeńskie hormony – androgeny 

Androgeny to grupa hormonów płciowych, do której należą: testosteron, androstendion, dihydrotestosteron oraz dehydroepiandrostendion (DHEA). Androgeny w kobiecym organizmie są produkowane głównie przez nadnercza i częściowo przez jajniki.

Testosteron – u kobiet odpowiada m.in. za prawidłową pracę jajników.

Androstendion – jest odpowiedzialny za powstawanie owłosienia łonowego i pachowego. 

Dihydrotestosteron – wpływa na kondycję włosów oraz skóry, może być przyczyną trądziku lub łojotokowego zapalenia skóry. 

Dehydroepiandrostendion (DHEA) – wywiera wpływ na: testosteron i estrogeny – stymuluje ich produkcję. Jest odpowiedzialny za kondycję fizyczną, wspiera rozwój intelektualny. 

Androgeny – nieodpowiedni poziom hormonów

Kobieta z trądzikiem żeńskie hormony
Trądzik jest jednym z objawów nieprawidłowego stężenia androgenów

Objawy nieodpowiedniego poziomu androgenów u kobiet to:

  • hirustyzm (występowanie nadmiernego owłosienia w miejscach typowych dla owłosienia męskiego),
  • zmniejszenie gruczołów piersiowych,
  • powiększenie łechtaczki,
  • trądzik,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • obniżenie głosu,
  • spadek libido,
  • problemy z płodnością. 

Przeczytaj także: Androgeny: normy, badanie, hiperandrogenizm, zespół Morrisa, zespół PADAM

Żeńskie hormony – progesteron

Progesteron to żeński hormon płciowy, który wytwarzany jest głównie przez ciałko żółte znajdujące się w jajnikach oraz przez nadnercza. Pomiędzy 8. a 13. tygodniem ciąży progesteron zaczyna być produkowany przez łożysko. 

Stężenie progesteronu w organizmie rośnie w czasie owulacji i spada wraz ze zbliżającym się krwawieniem miesiączkowym. 

Progesteron ma za zadanie: ułatwić zapłodnienie, wpływać na błonę śluzową, przygotować ciało do ciąży oraz utrzymać ją we wczesnym stadium, osłabiać działanie insuliny, chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniem. 

Sprawdź: Progesteron – badanie, normy, ciąża

Progesteron – niedobór i nadmiar

Do objawów zbyt niskiego poziomu progesteronu można zaliczyć:

  • krwawienia z dróg rodnych,
  • problemy z bezsennością,
  • kłopoty z cerą i występowanie trądziku,
  • zbyt niską temperaturę ciała,
  • nieregularne cykle miesiączkowe.

Objawy zbyt wysokiego progesteronu to:

  • występowanie żylaków,
  • bardzo długie cykle miesiączkowe,
  • brak energii. 

Żeńskie hormony – prolaktyna

Prolaktyna produkowana jest w przedniej części przysadki mózgowej, a także w macicy, piersiach, skórze oraz komórkach tkanki tłuszczowej.

Hormon prolaktyny wpływa na wydzielanie mleka, uczestniczy w neurobiologicznym przystosowaniu kobiecego organizmu do ciąży, a także pobudza wzrost i rozwój gruczołów mlekowych.

Prolaktyna – nadmiar i niedobór

Objawy podwyższonego stężenia prolaktyny to:

  • zaburzenia cyklu miesiączkowego,
  • suchość pochwy,
  • obniżone libido,
  • zaburzenia widzenia,
  • bóle głowy,
  • nabrzmiałe i nadwrażliwe piersi.

Zbyt niski poziom prolaktyny może skutkować zaburzeniami laktacji po porodzie. 

Żeńskie hormony – hormony tarczycy

Hormony tarczycy to grupa hormonów wytwarzana głównie przez gruczoł tarczowy, do której należą: tyroksyna, trijodotyronina, kalcytonina. 

Nieodpowiednie ilości hormonów tarczycy prowadzą do niedoczynności tarczycy (zbyt małe stężenie hormonów tarczycy) lub nadczynności (zbyt duże stężenie). 

Tyroksyna (T4) (FT4 – tyroksyna wolna) – pobudza komórki do wzrostu, utrzymuje skórę w dobrej kondycji, odpowiada za dojrzewanie ośrodkowego układu nerwowego podczas życia płodowego, determinuje rozpad tłuszczów, aktywację enzymów, wchłanianie glukozy. 

Trijodotyronina (T3) (FT3 – trijodotyronina wolna) – podczas życia płodowego wpływa na rozwój układu kostnego i układu nerwowego u dziecka, u dorosłych zapewnia prawidłowe działanie układu rozrodczego, układu pokarmowego, układu krążenia, układu nerwowego, przyspiesza przemianę materii. 

Kalcytonina – odpowiada głównie za gospodarkę wapniowo-fosforanową, wpływa na metabolizm kości, chroni je przed osteoporozą. 

Hormony tarczycy – niedoczynność i nadczynność tarczycy

Nieodpowiednie ilości hormonów tarczycy prowadzą do niedoczynności (zbyt małe stężenie hormonów tarczycy) lub nadczynności (zbyt duże stężenie). 

Objawy niedoczynności tarczycy to:

  • nadmierne zmęczenie,
  • osłabienie,
  • pogorszenie samopoczucia,
  • wahania wagi – zazwyczaj przybranie na wadze,
  • uczucie zimna,
  • obrzęk szyi,
  • zaparcia,
  • chrypka,
  • nieprawidłowe cykle miesiączkowe,
  • problemy z pamięcią,
  • przesuszona skóra,
  • łamliwe włosy,
  • problemy z zajściem w ciążę,
  • obniżenie libido. 

Do objawów nadczynności tarczycy należą:

  • nadpobudliwość,
  • wahania wagi – zazwyczaj utrata wagi,
  • nadmierna potliwość,
  • drżenie rąk,
  • bezsenność,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • nadmierne bicie serca,
  • kołatanie serca.

Żeńskie hormony – profil hormonalny 

Sposobem na wykrycie nieprawidłowości występujących w kobiecej gospodarce hormonalnej są badania profilu hormonalnego. Podstawowy profil hormonalny bada stężenie: estradiolu, FSH, LH, progesteronu, prolaktyny. 

Podstawowy profil hormonalny bada stężenie: estradiolu, FSH, LH, progesteronu, prolaktyny. 

FSH i LH to hormony kontrolujące pracę jajników. Odpowiadają także za prawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego, wywołują owulację. 

Wskazania do badania profilu hormonalnego: 

  • zespół policystycznych jajników (PCOS), 
  • zaburzenia miesiączkowania, 
  • przedwczesne lub opóźnione dojrzewanie płciowe,
  • zmiany trądzikowe,
  • przebarwienia skórne,
  • nadmierne owłosienie,
  • problemy z zajściem w ciążę, 
  • podejrzenie guzów jajników wydzielających hormony,
  • monitorowanie momentu owulacji, 
  • wahania nastroju,
  • spadek libido,
  • nadmierne owłosienie,
  • ocena stanu menopauzy, 
  • bóle stawów i kręgosłupa, 
  • częste złamania kości,
  • podejrzenie chorób podwzgórza lub przysadki. 

Żeńskie hormony – profil tarczycowy

Badanie profilu tarczycowego pozwala wykryć nieprawidłowości i choroby związane z pracą tarczycy. Pełny profil tarczycowy obejmuje badania: TSH, FT3, FT4, cholesterol całkowity. 

Pełny profil tarczycowy obejmuje badania: TSH, FT3, FT4, cholesterol całkowity. 

TSH to hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową. Oddziałuje na tarczycę i determinuje wydzielanie tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). 

Dlaczego w profilu tarczycowym badany jest cholesterol całkowity? Podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego może być powiązane z chorobą tarczycy – jej niedoczynnością. 

Wskazania do badania profilu tarczycowego: 

  • uczucie zmęczenia, 
  • nerwowość, 
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego, 
  • wahania wagi, 
  • zmiany skórne, 
  • pogorszenie się kondycji włosów, 
  • powracające biegunki lub zaparcia, 
  • profilaktyka dla kobiet planujących ciążę.