Estrogeny – hormony płciowe: rodzaje, funkcje, badania i normy

Estrogeny to grupa żeńskich hormonów, do których należą: estron, estradiol oraz estriol. Występują one zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Jakie pełnią funkcje w organizmach? Poznajcie normy stężenia poszczególnych estrogenów oraz objawy, jak i przyczyny ich nadmiaru i niedoboru.

Ciało człowieka na niebieskim tle hormony estrogeny

Estrogeny – rodzaje i funkcje 

Estrogeny są hormonami produkowanymi w jajnikach, nadnerczach oraz w adipocytach – komórkach tkanki tłuszczowej. W przypadku mężczyzn małe ilości estrogenów kształtują się w jądrach oraz w korze nadnerczy. U kobiet stężenie ilości estrogenów zależy od fazy cyklu miesiączkowego. Przyjmuje się, że najwyższe stężenie występuję między 12. a 14. dniem cyklu, czyli w czasie owulacji, zaś najniższe stężenie w czasie miesiączki. 

Estron (E1) występuje głównie u kobiet w okresie pomenopauzalnym. Wpływa na metabolizm wapnia i zmineralizowaną masę kości, zapobiegając osteoporozie. 

Estradiol (E2) wpływa na prawidłowy rozwój narządów płciowych, a także na poziom libido i stany emocjonalne u kobiet. Bezpośrednio oddziałuje na płodność mężczyzn – odpowiadając za ruchliwość plemników. 

Estriol (E3) utrzymuje prawidłowy przepływ krwi przez łożysko oraz hamuje owulację podczas ciąży. Wywiera wpływ na rozwój owłosienia na ciele, a podczas okresu okołomenopauzalnego może łagodzić objawy menopauzy.

Estrogeny są hormonami produkowanymi w jajnikach, nadnerczach oraz w adipocytach. W przypadku mężczyzn małe ilości hormonów kształtują się w jądrach oraz w korze nadnerczy. Do estrogenów należą: estron, estradiol, estriol. 

Dodatkowo estrogeny wpływają na: 

  • regulację cyklu miesiączkowego,
  • metabolizm i redystrybucję tkanki tłuszczowej (kształtowanie sylwetki),
  • ochronę przed chorobami krążenia,
  • zwiększanie krzepliwości krwi,
  • gospodarkę lipidową i poziom cholesterolu HDL oraz cholesterolu LDL,
  • nawilżenie pochwy. 

Estrogeny – badanie 

Kobieta w laboratorium badanie estrogenów
Wpływ na wynik badania stężenia estrogenów mogą mieć dieta lub stres

Badanie estrogenów powinno się wykonywać w przypadkach m.in.: 

  • zburzeń miesiączkowania,
  • zaburzeń płodności,
  • nietypowych krwawień z pochwy,
  • spadku lub całkowitego zaniku libido,
  • menopauzy,
  • diagnostyki chorób jajników,
  • podejrzenia guza produkującego estrogeny,
  • opóźnionego lub przedwczesnego rozwoju narządów płciowych,
  • impotencji,
  • ginekomastii. 

U kobiet w ciąży badanie tzw. wolnego estriolu jest częścią badania przesiewowego wykonywanego między 15. a 20. tygodniem ciąży w kierunku oceny ryzyka wystąpienia zespołu Downa.

Przeczytaj: Żeńskie hormony – ich rodzaje, funkcje, profil hormonalny, profil tarczycowy

Na badanie stężenia estrogenów należy przyjść na czczo – ostatni posiłek trzeba spożyć koło 12 godzin przed badaniem. Najczęściej pobierana jest próbka surowicy krwi z żyły łokciowej. Możliwe jest także wykonanie badania z próbki moczu lub z próbki świeżej śliny. 

Podczas badania stężenia estrogenów najczęściej pobierana jest próbka surowicy krwi z żyły łokciowej. Możliwe jest także wykonanie badania z próbki moczu lub z próbki świeżej śliny. 

Wpływ na wynik stężenia hormonów mogą mieć: cykl miesiączkowy, anemia, nadciśnienie, niektóre leki, dieta, stres, infekcje dróg moczowych oraz glukoza w moczu.

Estrogeny – normy u kobiet 

Estron:

  • 74 do 550 pmol/l (20-150 pg/ml);

Estriadol

Kobieta niebędąca w ciąży: 

  • w fazie pęcherzykowej (9-11 dzień od pierwszego dnia miesiączki) – 84 do 970 pg/ml,
  • w czasie owulacji (przy cyklu trwającym 28 dni przypada na 14 dzień cyklu) – 13 do 330 pg/ml,
  • w fazie lutealnej (10-16 dni od momentu owulacji) – 73 do 200 pg/ml.

Kobieta w ciąży: 

  • I trymestr: 188 − 2497 pg/ml,
  • II trymestr: 1278 − 7192 pg/ml,
  • III trymestr 6137 − 13460 pg/ml.

Kobieta po menopauzie: 

  •  20 − 30 pg/ml

Estriol: 

Kobieta niebędąca w ciąży:

  • faza pęcherzykowa: poniżej 7 nmol/l (2 ng/ml)

Kobieta w ciąży: 

  • I trymestr: poniżej 2,5 ng/ml,
  • II trymestr: poniżej 9,6 ng/ml,
  • III trymestr: poniżej 14,6 ng/ml.

Wolny estriol: 

  • poniżej 0,07 ng/ml

Estrogeny – normy u mężczyzn 

Estrion

  • 30-70 pg/ml

Estriadol 

  • 11,2 − 50,4 pg/ml.

Estriol

  • poniżej 0,08 ng/ml 

Nadmiar estrogenów 

Nadmiar estrogenów może się objawiać: zaburzeniami miesiączkowania, wymiotami, nagłym przybraniem na wadze, powiększeniem piersi, migrenami i bólami głowy, zaburzeniami wątroby, infekcjami pochwy. 

Wysoki poziom stężenia estrogenów może być powiązany z: 

  • przedwczesną dojrzałością płciową u kobiet,
  • opóźnieniem dojrzewania płciowego u mężczyzn,
  • nadczynnością tarczycy,
  • marskością wątroby,
  • ginekomastią,
  • nowotworem jajnika,
  • nowotworem jąder, nadnerczy,
  • otyłością,
  • cukrzycą,
  • nadciśnieniem tętniczym,
  • spadkiem poziomu testosteronu u mężczyzn.

Niedobór estrogenów

Niedobór estrogenów objawia się poprzez: suchość, świąd i pieczenie pochwy, problemy z trzymaniem moczy, powracające infekcje dróg moczowych, nieprawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego, wypadanie macicy, spadek libido, wahania nastrojów, problemy z pamięcią, uderzenia gorąca. 

Niski poziom estrogenów występuje w:

  • zespole policystycznych jajników,
  • niedorozwoju jajników,
  • zespole Turner'a,
  • okresie pomenopauzalnym,
  • anoreksji,
  • niedoczynności przysadki. 

Niedobór stężenia estrogenów może pojawić się także u osób uprawiających sporty ekstremalne (lub przy zwiększonym wysiłku fizycznym), nadużywających alkohol, zażywających leki hamujące owulację.

Obniżony poziom estriolu może także występować po poronieniu.