Choroba bostońska u dziecka – jak odróżnić bostonkę od ospy?

Choroba bostońska (bostonka) to choroba zakaźna, która jest wywoływana przez enterowirusy. Występuje najczęściej u dzieci do 5. roku życia. Określana jest również jako choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), gdyż w tych miejscach najczęściej pojawiają się wykwity skórne. Jak dochodzi do zakażenia i jak nie pomylić bostonki z ospą?

Choroba dziecka

Choroba bostońska – objawy i miejsce występowania wysypki

Do charakterystycznych objawów choroby bostońskiej zalicza się występowanie wysypki skórnej na dłoniach, stopach i w jamie ustnej. Do tego dochodzi jeszcze gorączka i niekiedy owrzodzenia w jamie ustnej na dziąsłach i po wewnętrznej stronie policzków. Zmiany skórne mogą się również pojawić na podniebieniu oraz gardle. 

Z kolei wśród objawów klinicznych tej choroby wymienia się:

  • nagłe drgawki, 
  • wymioty,
  • ból głowy,
  • mioklonie – szybkie mimowolne ruchy, które są spowodowane skurczem mięśnia albo spadkiem napięcia mięśniowego.

Przeczytaj również: Czym jest odruch Moro?

Jak dochodzi do zakażenia chorobą bostońską?

Choroba bostońska jest bardzo zakaźna. Do jej rozprzestrzeniania się dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z wirusem, który jest obecny w ślinie, wydzielinie z nosa i gardła, a także w plwocinie (wykrztuszana wydzielina dróg oddechowych), stolcu, moczu oraz w wydzielinie z pękających wykwitów skórnych.

To oznacza, że do zakażenia może dojść podczas kąpieli w niezdezynfekowanych zbiornikach wodnych, poprzez spożywanie zanieczyszczonego pożywienia i w wyniku dotykania przedmiotów, np. zabawek, które wcześniej miała w rękach osoba zakażona.

Bostonka to choroba zakaźna spowodowana bezpośrednim kontaktem z wirusem przenoszonym drogą kropelkową.

Do emisji wirusa dochodzi drogą kropelkową, czyli poprzez kaszel i kichanie oraz często poprzez bezpośredni kontakt ze śliną albo dotyk. W związku z tym m.in. w szkołach i przedszkolach, gdzie są duże skupiska dzieci, wirus ten rozprzestrzenia się bardzo szybko. 

Warto pamiętać o tym, że okres inkubacji tego wirusa wynosi od trzech do sześciu dni. Natomiast razem z kałem może być wydalany przez cztery do ośmiu tygodni po pojawieniu się choroby. Z kolei występowanie wirusa w ślinie jest wykrywane przez krótszy czas. 

Zuzanna Ślebioda oraz Barbara Dorocka-Bobkowska w artykule pt. „Hand, foot and mouth disease as an emerging public health problem: Case report of familial child-to-adult transmission” zwracają uwagę, że choroba bostońska może być opisywana jako problem dla zdrowia publicznego. W swojej pracy opisują przypadek rodzinnego przeniesienia zakażenia z trzyletniego dziecka na osobę dorosłą. 

Zapoznaj się: Anoreksja u dzieci – objawy, przyczyny, rozpoznanie 

Diagnoza choroby bostońskiej oraz jej różnicowanie z ospą wietrzną

W bardzo dużym stopniu diagnoza bostonki opiera się na dokonaniu wizualnej oceny zmian skórnych, czyli wykwitów razem z treścią surowiczą, które na początku mogą zostać wzięte za rozpoczynającą się ospę wietrzną. Jednak zmiany skórne w przebiegu ospy wietrznej mają inny charakter. Są one bardziej rozsiane i obejmują także owłosioną skórę głowy.

Wykwity, które pojawiają się w przebiegu ospy, są okrągłe i jasne na rumieniowym podłożu. Najczęściej są one porównywane do kropli rosy na gładkiej powierzchni. Ponadto zazwyczaj nie pojawiają się w okolicy dłoni i stóp, które są charakterystyczne dla zmian występujących w przebiegu choroby bostońskiej. 

Zmiany skórne w przypadku ospy nie występują na dłoniach i stopach.

Zmiany skórne, które pojawiają się przy bostonce, różnią się od tych występujących przy ospie. Tutaj pęcherzyki są podłużne i mogą mieć charakter owalny lub eliptyczny. Poza tym są szare i osadzone na żywoczerwonym podłożu. Do tego dochodzi ich charakterystyczne umiejscowienie, co skłania do postawienia diagnozy o chorobie bostońskiej. 

Przeczytaj także: Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Leczenie choroby bostońskiej

Wizyta u pediatry
Diagnoza bostonki stawiana jest na podstawie oceny wykwitów

Przy chorobie bostońskiej (tak jak przy wielu wirusowych chorobach zakaźnych) ważne znaczenie ma zmniejszanie objawów chorobowych. Występujące zmiany skórne w jamie ustnej oraz gardle mogą być przyczyną odmawiania przyjmowania pokarmów i płynów. Jest to szczególnie niebezpieczne u małych dzieci, ponieważ może doprowadzić do odwodnienia. W związku z tym ważne jest regularne podawanie płynów. Najlepiej pić wodę o temperaturze pokojowej w małych ilościach, gdyż zimne lub gorące płyny powodują podrażnienia zmian w ustach oraz w gardle i w związku z tym nasilają dolegliwości bólowe. 

Dieta natomiast powinna być lekkostrawna. Posiłki należy podawać częściej, ale w małych ilościach o konsystencji płynnej albo papkowatej. 

Jeśli zmiany w jamie ustnej mają intensywny charakter, to można zrezygnować ze szczotkowania zębów i płukać jamę ustną środkami antybakteryjnymi, ale o łagodnym działaniu. Aby zmniejszyć dyskomfort w jamie ustnej, można zastosować leki w aerozolu na owrzodzenia. Pomóc może również płukanie jamy ustnej naparem z szałwii albo rumianku. Z kolei na zmiany skórne na stopach i dłoniach zaleca się np. kremy o działaniu antywirusowym.

Poza tym nie można przekłuwać ani drapać pęcherzy, gdyż może to doprowadzić do nadkażeń i rozwoju stanu zapalnego. Dobrym rozwiązaniem jest noszenie przewiewnej odzieży, najlepiej z naturalnych włókien, aby nie dochodziło do dodatkowego podrażniania swędzących miejsc. 

Zobacz: Jak leczyć trądzik niemowlęcy? Sprawdzamy

Czy choroba bostońska powoduje powikłania?

W przypadku kontaktu z osobą chorą na bostonkę ważne znaczenie ma przestrzeganie higieny rąk, ale też odkażanie zabawek i przedmiotów wspólnego użytku.

Choroba bostońska przeważnie ustępuje samoistnie, ale w niektórych przypadkach może dojść do powikłań o poważnym charakterze – tutaj można wymienić zapalenie mózgu albo zapalenie opon mózgowych. Jednak w większości przypadków chorobę bostońską można wyleczyć bez ryzyka pojawienia się powikłań po zakażeniu. 

Jeśli dojdzie do opóźnienia w postawieniu prawidłowej diagnozy oraz do nieodpowiedniego leczenia, to wtedy mogą pojawić się komplikacje związane z nerkami, mózgiem lub sercem, co w skrajnych sytuacjach może doprowadzić do śmierci dziecka. 

W bardzo rzadkich przypadkach dochodzi do powikłań, które mają związek z układem nerwowym lub sercowo-naczyniowym, co z kolei może spowodować następujące komplikacje: zaburzenia poznawcze oraz ruchowe, śmierć w wyniku zapalenia pnia mózgu albo obrzęku płuc. Jednak w wielu przypadkach choroba bostońska przebiega łagodnie. Niektórym dzieciom może schodzić skóra z opuszków palców, a nawet cała płytka paznokci.

Na różnych forach rodzice wymieniają się doświadczeniami. Na przykład jedna z mam napisała: 

„Mój trzylatek, miesiąc temu, chorował na wirus bostoński. Później zaczęła schodzić mu skóra z opuszków palców. A dzisiaj zauważyłam, że schodzi mu paznokieć” – źródło wypowiedzi: Forum trójmiasto.

Jeszcze inna mama dodała:

„Pediatra uprzedzała nas, że może schodzić skóra i całe paznokcie (moja dwójka właśnie skończyła wysypkę, mam nadzieję, że ominą nas problemy z paznokciami)” – źródło wypowiedzi: Forum trójmiasto.

Nie ma szczepionki przeciwko wirusowi, który wywołuje bostonkę, dlatego też ważne jest, aby zapobiegać zakażeniu. Istotne jest przestrzeganie zasad higieny osobistej, unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi, np. przytulanie albo używanie wspólnych naczyń, a także częstsze czyszczenie oraz dezynfekowanie powierzchni, z którymi miała kontakt osoba chora. 

Sprawdź: Niedoczynność tarczycy u dzieci – objawy, przyczyny, leczenie

 

Bibliografia:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31573162/

https://ipip.wnz.cm.uj.edu.pl/cm/uploads/2019/03/MPiP_05-2016_druk-ok-light.pdf

https://www.gov.pl/web/gis/choroba-dloni-stop-i-ust-choroba-bostonska
https://dmp.umw.edu.pl/pdf/2018/55/1/99.pdf

https://www.aptekarzpolski.pl/wp-content/uploads/2021/09/AP-180-158e.pdf