Witamina K2 – funkcje, źródła, objawy niedoboru

Jakie funkcje pełni witamina K2 w organizmie? Jakie są objawy jej niedoboru? Jak dawkować witaminę K? Co należy spożywać, aby dostarczyć witaminę K2? Odpowiedzi na powyższe pytania znajdziecie w artykule.

Warzywa i owoce w pudełkach

Witamina K2 – jakie funkcje pełni w organizmie? 

Witamina K to określenie grupy związków chemicznym o zbliżonej budowie. Do grona naturalnych witamin K zalicza się witaminę K1 (filochinon) i witaminę K2 (menachinon). 

Witamina K2 wpływa na metabolizm kostny. Determinuje ona wydzielanie białka, osteokalcyny, które jest odpowiedzialne za syntezę macierzy kostnej i zapobiega spadkowi mineralizacji tkanki kostnej. Według badań może zmniejszać ryzyko złamań u osób w podeszłym wieku, a także zwiększać żywotność wśród osób borykających się z chorobą nowotworową wątroby.

Witamina K2 uczestniczy w procesie krzepnięcia krwi, uszczelnia naczynia krwionośne, hamuje kruchość żył i zahamowuje proces ich wapnienia. Zapobiega także rozwojowi miażdżycy, przeciwdziała chorobom układu krążenia. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwgrzybicze i lecznicze przy schorzeniach wątroby oraz jelit.

Dawkowanie witaminy K2

Minimalne dzienne spożycie witaminy K wynosi 65 µg na dobę u mężczyzn oraz 55 µg u kobiet. Warto podkreślić, że te dawki są wystarczające wyłącznie do zapewnienia prawidłowego procesu krzepnięcia krwi. Przyjmuje się, że właściwa dobowa dawka powinna wynosić 1 miligram. Natomiast badania naukowe wskazują, że Europejczycy w diecie dostarczają dziennie około 700  µg witaminy K.

Wytyczne przedstawiają ogólne stosowanie witamin z grupy K, nie przedstawiając szczegółowej suplementacji witaminy K2. Bazując na wytycznych światowych, zaleca się przyjmowanie od 55 µg  do 200 µg witaminy K2 na dobę.
W przypadku leczenia osteoporozy dawka witaminy K2 powinna zostać dobrana indywidualnie przez lekarza.

Uwaga: Witamina K2 nie wykazuje właściwości toksycznych.

Uwaga: Osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe powinny skonsultować dodatkową suplementację witaminy K2 z lekarzem – witamina K2 zakłóca działanie leków przeciwzakrzepowych.

Witamina K2 dla dzieci

Większość rodziców podaje swoim dzieciom witaminę D3 w roli wsparcia mineralizacji kości, natomiast podaż witaminy K2 jest pomijana. To błąd. Witamina ta jest szczególnie istotna zwłaszcza w okresie noworodkowym – powinna być podawana dziecku od ósmego dnia życia do końca trzeciego miesiąca życia w dawce 25 µg.

Witamina K2 w kontekście suplementacji u dzieci ma znaczenie dla zdrowia kości i zębów, ale również chroni tętnice przed zwapnieniem, co w przyszłości może zmniejszać ryzyko rozwoju choroby wieńcowej w wieku dorosłym. Przyjmuje się, że dzieci w okresie rozwoju potrzebują większej ilości witaminy K2 ze względu na zwiększoną aktywność kości. Suplementacja witaminy K2 zalecana jest również kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią.

Przeczytaj także: Witamina B6 – źródła w pożywieniu, właściwości, niedobór i nadmiar

Jakie są objawy niedoboru witaminy K2?

Niedobór witaminy K może sprzyjać osteoporozie, zwiększonej łamliwości kości oraz chorobom układu sercowo-naczyniowego i układu nerwowego. 

Witamina K2 syntezowana jest w przewodzie pokarmowym, dlatego też jej niedobory często powiązane są ze stosowaniem antybiotykoterapii, która niszczy florę bakteryjną jelit, a także z niewydolnością trzustki, zaburzeniami wchłaniania, chorobami wątroby. 

Na niedobór tej substancji w narażone są także osoby: 

  • przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, 
  • przyjmujące leki przeciwdrgawkowe, 
  • po poważnych operacjach, 
  • stosujące monotonną i źle zbilansowaną dietę, 
  • chorujące na mukowiscydozę, 
  • chorujące na celiakię
  • chorujące na przewlekłe zapalenie trzustki.

Niedobory witaminy K2 mogą objawiać się poprzez:

  • krwotoki z nosa,
  • krwawienia z dziąseł,
  • krwawienia z układu pokarmowego,
  • trudno gojące się rany (głównie problem z zasklepieniem się ran),
  • bardzo obfite miesiączki,
  • zwiększoną skłonność do występowania siniaków, wybroczyn i cieni pod oczami,
  • krwiomocz,
  • możliwość wystąpienia stanów przedzawałowych,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • osłabienie organizmu i zwiększoną podatność na infekcje bakteryjne,
  • nadmierne zmęczenie,
  • nawracające biegunki.

Witamina K2 – źródła w pożywieniu

Jajka na kanapce
Witaminę K2 dostarczymy do organizmu m.in. poprzez spożywanie jajek

Witamina K2 występuje głównie w produktach spożywczych pochodzenia zwierzęcego, takich jak sery, mleko, przetwory mleczne – zwłaszcza te wytworzone w procesie fermentacji – podroby. Niewielkie ilości tej witaminy można także znaleźć w jajkach oraz w mięsie. Jej bogatym źródłem jest natomiast nattō – tradycyjna potrawa japońska, która przygotowywana jest ze sfermentowanych ziaren soi.

Witaminę K2 dostarczymy do organizmu, spożywając:

  • nattō,
  • twarde sery,
  • miękkie sery (np. pleśniowe),
  • jaja kurze,
  • kefir,
  • mleko,
  • masło,
  • wątróbkę drobiową,
  • mięso kurze,
  • wołowinę,
  • salami,
  • boczek,
  • kiszoną kapustę,
  • ciecierzycę.

Przyswajalność witaminy K2

Witamina K2 należy do grona witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego też zaleca się włączenie do jadłospisu olejów roślinnych. Warto wiedzieć, że witamina K2 wykazuje praktycznie 100% przyswajalności z pożywienia, a okres jej półtrwania (czas, po którego upływie stężenie witaminy we krwi zmniejsza się do połowy jej wartości początkowej) wynosi 72 godziny.

Witamina K2 z witaminą D3

Witamina K2 oddziałuje synergicznie z witaminą D3. Oznacza to, że łączenie obu substancji pozytywnie wpływa na układ kostny i układ sercowo-naczyniowy. Podawanie właściwych dawek tych witamin sprawia, że wzajemnie się ze sobą uzupełniają.

W aptekach dostępne są suplementy diety łączące witaminę D3 i K2, a także lek dostępny na receptę, który stosowany jest u osób z silnymi niedoborami oraz zmagającymi się z zaburzeniami wchłaniania lub z niedrożnością dróg żółciowych. Witaminy D3 i K2 powinny być uzupełniane przez osoby stosujące leki przeciwkrzepliwe, przeciwdrgawkowe oraz antybiotyki (zwłaszcza cyklosporyny).

 

 

Bibliografia

B. Rawski, Rola witaminy K2 w metabolizmie kostnym, Forum Medycyny Rodzinnej, 2018

E. J. Kucharz, M. Stajszczyk, A. Kotulska, M. Brzosko, P. Leszczyński, K. Pawlak-Buś, W. Samborski, P. Wiland, Rola witaminy K w metabolizmie kości i innych procesach patofizjologicznych – znaczenie profilaktyczne i terapeutyczne, Forum Reumatologiczne, 2018

K. Banach, Wielopłaszczyznowe działanie witaminy K2, Journal of NutriLife, 2016

H. Czeczot, Z. Wolarek-Cheli, Zawartość witaminy K2 (MK-n) w produktach żywnościowych. Cz. I. Mleko i produkty mleczarskie, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2019

H. Czeczot, Z. Wolarek-Cheli, Zawartość witaminy K2 (MK-n) w produktach żywnościowych. Cz. II. Pozostałe składniki diety, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2019

H. Czeczot, Z. Wolarek-Cheli, B. Dubiel-Braszczok1, A. Kruszec-Żytniewska, P. Kotyla, Witamina K – kontrowersje, Forum Reumatologiczne, 2018

K. Sikorska-Zimny, Składniki prozdrowotne w warzywach kapustowatych

J. Bieniek, A. Brończyk-Puzoń, J. Nowak, A. Koszowska, E. Dziąbek, K. Kulik, A. Dittfeld, Witamina K a kalcyfikacja naczyń krwionośnych, Choroby Serca i Naczyń, 2015

D. Włodarek, Znaczenie diety w zapobieganiu osteoporozie, Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 2009