Mania w borderline – czy może występować?

Ciekawi Cię, czy mania może występować w zaburzeniu osobowości borderline? Nie wiesz, czym właściwie objawia się epizod maniakalny i co odróżnia go od hipomanii, a także – co odpowiada za jego wystąpienie? A może zastanawiasz się, czy borderline i choroba maniakalno-depresyjna to podobne zaburzenia psychiczne? Poznaj odpowiedzi na wszystkie powyższe pytania.

Kobieta z epizodem manii

Co to jest mania i jak się objawia? 

Mania polega na nienaturalnie podwyższonym nastroju, nadmiarze energii, wysokiej drażliwości i szeregu innych, uprzykrzających życie symptomów. Ich skutki i konsekwencje są dotkliwe nie tylko dla samego chorego, ale również dla jego najbliższych. 

Mania jest stanem charakterystycznym m.in. dla choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD), nazywanej również chorobą maniakalno-depresyjną. 

Najczęstszymi objawami manii są:

  • trudności z koncentracją,
  • zmniejszona potrzeba snu lub jej zanik,
  • trudna do powstrzymania gonitwa myśli,
  • pobudzenie psychoruchowe,
  • gadatliwość i przymus mówienia,
  • odhamowanie seksualne,
  • uczucie euforii i rozpierającej energii,
  • ryzykowne i nieracjonalne decyzje oraz zachowania,
  • lekkomyślność w działaniu,
  • przekonanie, że wszystko jest możliwe do osiągnięcia,
  • drażliwość, frustracja i łatwość popadania w złość.

Epizod maniakalny posiada wiele obliczy – niekiedy osoby go doświadczające mówią o cudownym poczuciu szczęścia, radości, nadmiarze energii i motywacji do działania. Innym razem skarżą się na trudną do opanowania frustrację, złość i rosnący niepokój. Mania okazuje się równie trudna, co epizody depresyjne, których tak obawiają się chorzy na ChAD. 

Niektórym epizodom maniakalnym towarzyszą także objawy psychotyczne – omamy i urojenia. Pacjent w trakcie epizodu może doświadczać m.in. urojeń prześladowczych lub urojeń wielkościowych. 

Epizod maniakalny może charakteryzować się poczuciem szczęścia i radości, a także trudną do opanowania złością i frustracją. 

Hipomania jest natomiast łagodniejszą formą manii – symptomy nie są tak uciążliwe dla chorego i jego otoczenia, a działania podejmowane podczas hipomanii nie niosą za sobą tak druzgoczących skutków, jak np. utrata życiowych oszczędności czy konflikt z prawem.

Co wywołuje manię i dlaczego? 

Emocje kobiety z borderline
Epizody maniakalne mogą być powiązane z różnymi chorobami somatycznymi

Jak przypuszczają badacze, za wystąpienie epizodu maniakalnego odpowiada zwiększona aktywność serotoniny i noradrenaliny w mózgu – tych samych neuroprzekaźników, które wpływają na powstawaniu epizodów depresyjnych.

Liczne badania potwierdzają, że mania może także wystąpić w odpowiedzi na niektóre choroby somatyczne, takie jak: niewydolność nerek, nadczynność tarczycy, stwardnienie rozsiane, pląsawica Huntingtona, padaczka skroniowa czy różnego rodzaju urazy mózgu.

Wywołać manię mogą także niektóre substancje psychoaktywne – m.in. kokaina, amfetamina czy hydrokortyzon. Nie bez znaczenia dla genezy epizodów maniakalnych są także stres i sytuacje traumatyczne, takie jak śmierć bliskiej osoby czy rozwód. 

Manię wywołują m.in. choroby somatyczne, stres, sytuacje traumatyczne, a także substancje psychoaktywne. 

Występowanie manii jest charakterystyczne dla wspomnianej już choroby afektywnej dwubiegunowej, nazywanej także chorobą maniakalno-depresyjną, w której występują zarówno epizody manii lub hipomanii, jak i epizody depresji – niekiedy naprzemiennie, choć nie stanowi to reguły.

Czym różni się choroba maniakalno-depresyjna od zaburzeń osobowości typu borderline?

ChAD jest zaburzeniem nastroju, które pod wieloma względami dość mocno przypomina zaburzenie osobowości typu borderline (BPD) – istnieją pomiędzy nimi jednak znaczące różnice, jak np. rokowania, przewlekłość schorzenia i jego geneza oraz rekomendowane formy leczenia.

Diagnoza zaburzeń osobowości typu borderline często sprawia lekarzom wiele problemów. Niestabilność i zmienność nastrojów, jakiej doświadczają osoby z borderline, jest łudząco podobna do tej, która występuje w ChAD – zwłaszcza w jednym z typów choroby, który objawia się bardzo szybką (okołodobową) zmianą faz, czyli nastrojów.

A jednak, o ile w ChAD labilność i zmienność nastrojów polega przede wszystkim na wahaniach pomiędzy dwoma biegunami – manią lub hipomanią i depresją, o tyle w zaburzeniu osobowości typu borderline jest to lawirowanie pomiędzy uczuciem smutku, pustki i złości. Charakterystyczny dla borderline jest także silny lęk przed porzuceniem i wchodzenie w burzliwe, niestabilne związki.

W zaburzeniu osobowości typu borderline mogą wystąpić, podobnie jak w ChAD, objawy psychotyczne albo niczym nieuzasadniony, podwyższony nastrój i pobudzenie psychoruchowe. Ma ono jednak inną genezę, niż w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej. Jak sama nazwa wskazuje, ChAD jest chorobą, a borderline natomiast zaburzeniem osobowości.

Sprawdź: Borderline a psychopatia – jakie są podobieństwa?

Czy mania może występować w borderline?

Jedno z kryteriów rozpoznania choroby afektywnej dwubiegunowej stanowi m.in. wystąpienie w życiu pacjenta co najmniej jednego epizodu maniakalnego – trudno więc mówić o manii bez diagnozy ChAD, za to z diagnozą borderline. 

Z drugiej strony, zaburzenie osobowości typu borderline często współwystępuje z chorobą maniakalno-depresyjną. Specjaliści nieustannie podejmują próby oszacowania, ilu pacjentów z borderline może posiadać tego rodzaju podwójną diagnozę i na odwrót – ilu chorych na zaburzenie afektywne dwubiegunowe posiada również zaburzenie osobowości typu borderline. Współistnienie BPD z ChAD jest bowiem dość częste, co dodatkowo komplikuje proces diagnozy pacjenta.

Mania może występować z borderline, jeśli u pacjenta zdiagnozowano także chorobę maniakalno-depresyjną. 

Mania może więc występować w zaburzeniu osobowości typu borderline, jeśli pacjent oprócz wspomnianego BPD cierpi również na chorobę maniakalno-depresyjną. Epizod maniakalny nie będzie jednak wynikiem zaburzenia osobowości, a symptomem choroby afektywnej dwubiegunowej.

Jeśli natomiast pacjent doświadcza ewidentnych epizodów maniakalnych, a zdiagnozowane zostało u niego jedynie zaburzenie osobowości typu borderline – konieczne wydaje się w tej sytuacji powtórzenie całego procesu diagnozy.