Jak testosteron wpływa na psychikę? Wyjaśniamy

Testosteron to związek chemiczny należący do grona męskich hormonów płciowych – androgenów. Prawidłowe stężenie testosteronu jest szczególnie ważne dla każdego mężczyzny. Dlaczego? Hormon wpływa zarówno zdrowie fizyczne, jak i psychiczne, ponieważ pełni szereg ważnych funkcji w organizmie.

Mężczyzna i kobieta na białym tle

Poziom testosteronu a pora dnia

Testosteron produkowany jest w komórkach śródmiąższowych Leydiga, które znajdują się w jądrach. Do aktywacji testosteronu dochodzi za pomocą lutropiny, czyli hormonu luteinizującego. Natomiast za jego prawidłowe stężenie odpowiada przysadka mózgowa. 

Męski hormon płciowy wpływa na funkcjonowanie ludzkiego mózgu – nasila produkcję dopaminy (neuroprzekaźnika określanego mianem „hormonu szczęścia”) i ułatwia jej transport w obrębie układu nerwowego. Dopamina z kolei wpływa na stabilność emocjonalną oraz determinuje nasz dobry nastrój. 

Warto wiedzieć, że stężenie męskiego hormonu uzależnione jest również od pory dnia. Z badań wynika, że jego najwyższy poziom występuje w godzinach porannych. Wówczas skutkuje to wzrostem energii, podwyższonym libido, lepszą efektywnością oraz podniesieniem pewności siebie.

Najwyższe stężenie testosteronu odnotowuje się w godzinach porannych. 

Natomiast wieczorem poziom testosteronu zaczyna spadać, co skutkuje zmniejszeniem energii i uczuciem zmęczenia, a także zwiększoną drażliwością. 

Dowiedz się więcej: Dieta na testosteron – co jeść, aby podnieść testosteron?

Poziom testosteronu a okres dojrzewania 

Przyjmuje się, że stężenie testosteronu zaczyna gwałtownie wzrastać w okresie dojrzewania, który przypada u chłopców około 13. roku życia. W związku z tym, że jądra wydzielają duże ilości tego hormonu, to skutkuje to ważnymi zmianami fizycznymi: pojawieniem się mutacji, rozwojem owłosienia na ciele i twarzy, a także trądzikiem.

Wysokie stężenie testosteronu oddziałuje również na psychikę. Dorastający chłopiec może przechodzić przez okres buntu, stawać się nerwowy, a nawet agresywny. W tym czasie dochodzi również do wzrostu libido, czyli do wysokiego popędu płciowego. Badania wskazują, że proces nagłego wzrostu stężenia testosteronu kończy się u chłopców około 17. roku życia. 

Wzrost poziomu testosteronu w okresie dorastania wpływa na psychikę i popęd płciowy nastolatków. 

W wieku nastoletnim może również ujawnić się wrodzony niedobór testosteronu, powiązany z tak zwanym hipogonadyzmem. Skutkuje to opóźnionym dojrzewaniem. Hipogonadyzm sprawia, że jądra wytwarzają zbyt małe ilości hormonu lub wcale go nie produkują. 

Przeczytaj: Zioła na testosteron – jak naturalnie zwiększyć poziom testosteronu?

Zbyt niskie stężenie testosteronu – jakie są jego skutki?

Zmęczony mężczyzna siedzący na niebieskiej kanapie
Zbyt niskie stężenie testosteronu skutkuje obniżeniem nastroju, a także nadmiernym zmęczeniem i problemami ze snem

Pomiędzy 35. a 40. rokiem życia następuje starzenie męskiego układu hormonalnego, które skutkuje stopniowo obniżającym się stężeniem testosteronu. Ma to ogromny wpływ na męską psychikę i kondycję całego organizmu. Dlaczego? Zbyt niski testosteron skutkuje: 

  • wzrostem ryzyka zachorowalności na depresję, 
  • obniżonym nastrojem,
  • brakiem energii,
  • rozdrażnieniem i nerwowością, 
  • zwiększonym ryzykiem wystąpienia: cukrzycy, otyłości, nadciśnienia, miażdżycy, osteoporozy, 
  • obniżeniem libido, 
  • zaburzeniami wzwodu, 
  • zaburzeniami snu i bezsennością, 
  • odkładaniem się tkanki tłuszczowej w obrębie brzucha, 
  • spadkiem masy mięśniowej. 

Andropauza, czyli zaburzenia procesów wytwarzania męskich hormonów płciowych, dotyczy każdego mężczyzny. Wiąże się jednak z różnymi objawami oraz z odmiennym tempem przebiegu. Spadek testosteronu następuje szybciej w przypadku mężczyzn borykających się tzw. chorobami współistniejącymi (takimi jak: cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie, schorzenia jąder), prowadzących siedzący tryb życia bez regularnej aktywności fizycznej, a także stosujących niewłaściwie zbilansowaną dietę. 

Zapoznaj się: Ćwiczenia fizyczne a testosteron – czy sport podnosi testosteron?

Spadek stężenia testosteronu nie tylko wpływa na obniżenie nastroju, brak sił witalnych i rozwój depresji, ale także na sferę życia seksualnego. Mężczyźni mogą zaobserwować takie objawy, jak: obniżenie libido, niemożność przystąpienia do stosunku seksualnego, zaburzenia erekcji i problemy z potencją, brak porannego wzwodu. Dzieje się tak, ponieważ hormon testosteronu determinuje produkcję tlenku azotu, który z kolei jest niezbędny do osiągnięcia pełnej erekcji. 

Sprawdź: Testosteron a stres – czy kortyzol wpływa na testosteron?

Wysoki poziom testosteronu a psychika 

Również zbyt wysokie stężenie testosteronu negatywnie wpływa na męską psychikę. Przeprowadzone badania naukowe przedstawiły zależność między wysokim poziomem hormonu a wzrostem przestępczości. Wynika to z występujących zachowań agresywnych oraz z braku kontroli nad uczuciem złości i gniewu. Dodatkowo badani, u których wykryto zbyt wysokie stężenie testosteronu, przejawiali problemy wychowawcze już w trakcie edukacji szkolnej. 

Naukowcy twierdzą, że wysoki poziom testosteronu sprzyja także podejmowaniu aktywności seksualnej, zachowaniom ryzykownym oraz przyjmowaniu narkotyków i substancji psychoaktywnych. 

 

 

 


Bibliografia

M. Wójcicka, B. Skrzeczyńska, J. Biernacka, I. Stanisławska, Wpływ testosteronu na organizm człowieka, Edukacja Biologiczna i Środowiskowa, 2016

M. Rabijewski, Leczenie hipogonadyzmu u mężczyzn w wieku rozrodczym, Przegląd Urologiczny, 2015

D. Szydlarska, T. Budlewski, E. Bar-Andziak, Dyskusja na temat metod oceny stężenia testosteronu, Forum Medycyny Rodzinnej, 2013